Không ai thắng được một cuộc tranh cãi
Đọc mỗi ngày AI16 giờ trước · 6 phút đọc
Đang tải
Dale Carnegie xuất bản cuốn này năm 1936, đúc từ mười lăm năm dạy lớp nói trước công chúng ở YMCA New York. Học viên của ông là nhân viên bán hàng, kỹ sư, quản lý — những người phát hiện ra rằng rào cản lớn nhất trong công việc không phải chuyên môn mà là con người. Ở Việt Nam, bản dịch "Đắc Nhân Tâm" của Nguyễn Hiến Lê từ thập niên 1950 đã biến nó thành tên gọi chung cho cả một cách sống. Sách đã bán hơn ba mươi triệu bản.
Nó cũ. Nhiều ví dụ về tổng thống Lincoln, về các ông trùm thép, về những bức thư thương mại đầu thế kỷ hai mươi. Nhưng cơ chế nó mô tả thì không cũ: người ta hành động theo cảm giác của mình chứ không theo lý lẽ của bạn, và ai muốn thay đổi cách người khác hành động thì phải bắt đầu từ cảm giác của họ. Cuốn sách có bốn phần: cách cư xử căn bản với con người, cách khiến người khác quý mình, cách thuyết phục, và cách sửa người mà không gây oán.
Carnegie mở đầu bằng những tên tội phạm khét tiếng nhất nước Mỹ. "Two Gun" Crowley, bị cảnh sát vây bắt sau nhiều vụ giết người, viết trong lúc đấu súng: "Dưới lớp áo này là một trái tim mệt mỏi, nhưng nhân hậu — một trái tim không làm hại ai." Al Capone than rằng ông đã dành những năm đẹp nhất đời để mang niềm vui cho người khác mà chỉ nhận về lời chửi rủa. Nếu ngay cả họ cũng không tự trách mình, thì người bình thường bị ta chê trách sẽ phản ứng thế nào? Họ bào chữa, họ oán, và họ không đổi. Carnegie kể chuyện Lincoln viết một bức thư đầy giận dữ gửi tướng Meade vì để quân miền Nam thoát sau trận Gettysburg — rồi không bao giờ gửi. Bức thư được tìm thấy trong giấy tờ của ông sau khi mất. Nguyên tắc đầu tiên của cả cuốn sách: đừng chỉ trích, đừng lên án, đừng phàn nàn.
Carnegie dẫn triết gia John Dewey: ham muốn sâu nhất của con người là "được cảm thấy mình quan trọng". Đó là thứ đứng sau việc người ta mua nhà to hơn cần, kể chuyện con cái, hay khoe vết sẹo phẫu thuật. Charles Schwab, người được Andrew Carnegie trả lương một triệu đô một năm để điều hành công ty thép, nói bí quyết của ông là "nhiệt thành trong tán thưởng và hào phóng trong khen ngợi". Carnegie phân biệt rất rõ hai thứ trông giống nhau: tán thưởng chân thành và nịnh hót. Cái thứ nhất đi từ trái tim, cái thứ hai đi từ kẽ răng; cái thứ nhất ai cũng nhận ra, cái thứ hai ai cũng khinh. Cuốn sách sẽ vô dụng — thậm chí phản tác dụng — với người đọc nó như một bộ mánh khoé, và Carnegie nhắc điều này gần như ở mỗi chương.
Ví dụ nổi tiếng nhất của sách: Carnegie thích dâu tây với kem, nhưng cá thì thích giun. Nên khi đi câu ông không nghĩ đến thứ mình thích, ông móc giun vào lưỡi câu. Ông dẫn Henry Ford: nếu có một bí quyết thành công nào, thì đó là khả năng nhìn từ góc nhìn của người kia. Áp dụng vào việc thuyết phục, điều này lật ngược cách hầu hết chúng ta viết email hay mở lời: ta bắt đầu bằng cái ta cần, trong khi người nghe chỉ để ý cái họ được. Carnegie kể chuyện một người cha thuyết phục con trai không hút thuốc không bằng cách cấm, mà bằng cách chỉ ra thuốc lá sẽ khiến cậu thua trong đội bóng cậu muốn vào. Khơi dậy trong người kia một mong muốn thiết tha, rồi để mong muốn đó làm việc.
Carnegie chỉ ra con chó là loài duy nhất không phải làm việc để sống — nó sống bằng cách cho đi tình cảm, và ai gặp nó cũng vui. Từ đó ông rút ra sáu nguyên tắc: thật lòng quan tâm đến người khác; mỉm cười; nhớ rằng tên một người là âm thanh ngọt ngào nhất với người đó; lắng nghe và khuyến khích người kia nói về họ; nói về điều họ quan tâm; và làm họ cảm thấy quan trọng — một cách chân thành. Ông kể chuyện một người dự tiệc chỉ lắng nghe cả buổi, gần như không nói gì, cuối buổi được khen là người trò chuyện thú vị nhất. Lắng nghe là lời khen lớn nhất bạn có thể tặng ai.
Phần thứ ba mở đầu bằng câu Carnegie tự nhận là bài học đắt nhất đời ông: bạn không thể thắng một cuộc tranh cãi. Nếu thua, bạn thua. Nếu thắng, bạn cũng thua — vì bạn đã khiến người kia cảm thấy thua kém, và họ sẽ không bao giờ thật lòng đồng ý với bạn. Người bị thuyết phục trái ý mình vẫn giữ nguyên ý cũ. Từ đó là loạt nguyên tắc: tôn trọng ý kiến người khác, không bao giờ nói "anh sai rồi"; khi mình sai thì nhận ngay và dứt khoát; bắt đầu bằng thái độ thân thiện; hỏi những câu khiến người kia phải trả lời "có"; để họ nói phần lớn; và để họ cảm thấy ý tưởng là của họ. Nguyên tắc cuối cùng ấy là thứ những người quản lý giỏi làm hằng ngày mà không gọi tên.
Phần cuối dành cho ai phải lãnh đạo. Cách vào chuyện: bắt đầu bằng lời khen thật lòng trước khi nói đến lỗi; chỉ ra lỗi một cách gián tiếp; nói về lỗi của chính mình trước; đặt câu hỏi thay vì ra lệnh; để người kia giữ được thể diện; khen từng tiến bộ nhỏ; gán cho họ một danh tiếng tốt để họ sống theo. Carnegie nhấn mạnh chữ "và" thay cho chữ "nhưng": "Em làm tốt phần này, nhưng..." xoá sạch lời khen trước đó, còn "Em làm tốt phần này, và nếu thêm... thì càng tốt" giữ được cả hai. Một chi tiết nhỏ, dùng được ngay hôm nay.
Chỉ trích thường gặp nhất là sách dạy thao túng. Nhưng đọc kỹ thì Carnegie phòng trước chính điều đó: ông nhắc đi nhắc lại rằng mọi kỹ thuật sẽ hỏng nếu thiếu chân thành, và người đọc như một bộ mánh sẽ bị nhìn thấu. Điều còn lại sau tám mươi năm không phải các mánh mà là một quan sát: hầu hết chúng ta dành phần lớn cuộc trò chuyện để nghĩ về mình, và người hiếm hoi thật sự chú ý đến người khác sẽ nổi bật ngay lập tức. Cuốn sách sống lâu không vì dạy cách lấy lòng, mà vì dạy cách chú ý.
Bạn có thể kết bạn nhiều hơn trong hai tháng bằng cách quan tâm đến người khác, so với hai năm cố làm người khác quan tâm đến mình.
Chưa ai bình luận. Bạn có thể là người mở lời.
